چه علائمی بعد از جراحی مغز خطرناک هستند؟

جراحی مغز یکی از پیچیده‌ترین و حساس‌ترین مداخله‌های پزشکی است که نیازمند مراقبت‌های دقیق و طولانی‌مدت پس از عمل می‌باشد. دوره نقاهت بعد از این جراحی مرحله‌ای حیاتی برای بهبودی کامل بیمار است و نیازمند هوشیاری خانواده و کادر درمانی است.
بلافاصله پس از جراحی مغز تجربه علائمی مانند خستگی و ضعف عمومی، سردردهای خفیف تا متوسط که با داروهای مسکن ساده کنترل می‌شوند، تغییرات جزئی در الگوهای خواب و کمی نوسان خلق‌وخو، معمول و بخشی طبیعی از فرآیند نقاهت تلقی می‌شود. این علائم معمولاً با گذشت زمان و استراحت بهبود می‌یابند.
با این حال این علائم نباید با نشانه‌هایی که حاکی از عوارض جدی مانند خونریزی جدید، عفونت، ادم (ورم) مغزی یا افزایش خطرناک فشار داخل جمجمه هستند اشتباه گرفته شوند.
علائم خطرناک اغلب شامل شدت غیرمعمول علائم، عدم بهبود با درمان‌های معمول و یا ظهور ناگهانی علائم عصبی جدید می‌باشند.
در چنین شرایطی ارزیابی سریع و تصمیم‌گیری درست توسط پزشک باتجربه مانند دکتر عادل کیومرثی بهترین جراح مغز و جمجمه در رشت نقش مهمی در پیشگیری از بروز عوارض جدی ایفا می‌کند.

در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر لازم است بدون فوت وقت با تیم پزشکی تماس گرفته شود یا اقدامات لازم برای مراجعه فوری به مراکز درمانی صورت پذیرد:

کاهش سطح هوشیاری، خواب‌آلودگی شدید یا بیهوشی

یکی از مهم‌ترین نشانه‌های هشدار تغییر در سطح آگاهی بیمار است. اگر بیمار به سختی بیدار می‌شود، دائماً در خواب عمیقی فرو می‌رود که قابل بیدار کردن نیست یا اگر سطح هوشیاری او به طور ناگهانی افت کند این وضعیت می‌تواند نشانه‌ای از افزایش فشار داخل جمجمه یا خونریزی مغزی باشد.
مغز برای عملکرد صحیح نیاز به فضای کافی دارد و هرگونه تورم یا خونریزی می‌تواند فشار را افزایش داده و عملکرد حیاتی مغز را مختل سازد.

سردرد شدید، مداوم یا رو به تشدید

در روزهای اولیه پس از جراحی، سردردهای خفیف تا متوسط شایع است اما اگر سردرد بیمار بسیار شدید باشد با مسکن‌های معمول کنترل نشود، به مرور زمان بدتر شود یا با علائم دیگری مانند استفراغ همراه باشد باید فوراً مورد ارزیابی قرار گیرد.
سردردهای شدید می‌توانند ناشی از خونریزی، عفونت یا ورم مغزی باشند که نیاز به مداخله فوری دارند.

تشنج یا حرکات غیرارادی

عمل جراحی مغز می‌تواند تحریک‌پذیری قشر مغز را افزایش دهد و خطر تشنج را بالا ببرد. اگر بیمار دچار تشنج (از دست دادن هوشیاری همراه با حرکات تشنجی اندام‌ها) شود یا حرکات غیرارادی و غیرقابل کنترل در قسمتی از بدن او مشاهده گردد، این وضعیت یک اورژانس پزشکی محسوب می‌شود.
تشنج مداوم می‌تواند به سلول‌های مغزی آسیب برساند.

ضعف یا فلج اندام‌ها، اختلال در تکلم یا بینایی

هرگونه تغییر ناگهانی در توانایی حرکت دادن دست یا پا، احساس ضعف یا کرختی در یک طرف بدن، اختلال در تعادل یا دشواری در بیان کلمات یا درک گفتار (آفازی) از علائم جدی به شمار می‌آیند.
همچنین، تاری دید ناگهانی، دوبینی یا از دست دادن بخشی از میدان بینایی می‌تواند نشانه‌ای از فشار بر عصب‌های بینایی یا مناطق مرتبط در مغز باشد و نیازمند بررسی فوری است.

تهوع و استفراغ مکرر و شدید

در حالی که تهوع خفیف گاهی پس از بیهوشی دیده می‌شود؛ استفراغ مکرر و شدید به ویژه اگر با سردرد شدید همراه باشد یک علامت هشداردهنده جدی است.
این وضعیت اغلب نشان‌دهنده افزایش فشار داخل جمجمه است که به دلیل تجمع مایع مغزی نخاعی یا تورم مغزی ایجاد می‌شود.

تب بالا، لرز یا علائم عفونت

تب بالای ۳۸.۵ درجه سانتی‌گراد، لرز، قرمزی، گرمی یا ترشحات چرکی از محل برش جراحی می‌تواند نشانه‌ای از عفونت در محل زخم یا حتی عفونت‌های عمقی‌تر مغزی (مانند مننژیت یا آبسه مغزی) باشد.
عفونت‌ها در ناحیه سر و گردن پتانسیل بالایی برای گسترش سریع دارند و باید فوراً درمان شوند.

ترشح غیرطبیعی، خونریزی یا تورم محل جراحی

اگر از محل برش جراحی ترشح شفاف (که ممکن است مایع مغزی نخاعی باشد)، خونریزی فعال یا افزایش شدید تورم و قرمزی در اطراف زخم مشاهده شد باید فوراً به پزشک اطلاع داده شود.
ترشح شفاف می‌تواند نشان‌دهنده نشت مایع مغزی نخاعی باشد که خطر عفونت را افزایش می‌دهد.

تغییرات رفتاری، گیجی، پرخاشگری یا اختلال حافظه ناگهانی

مغز مسئول کنترل احساسات و شناخت است. تغییرات ناگهانی در خلق و خو، تحریک‌پذیری شدید، پرخاشگری غیرمعمول، توهم یا گیجی شدید و از دست دادن حافظه کوتاه‌مدت پس از جراحی می‌تواند ناشی از اختلال در عملکرد لوب‌های پیشانی یا سایر ساختارهای مغزی باشد و نیاز به ارزیابی فوری روانپزشکی و عصبی دارد.

هنگامی که یکی از علائم هشداردهنده فوق‌الزاماً مشاهده شد حفظ خونسردی و اقدام سریع بسیار مهم است:
تماس فوری با تیم درمانی: اولین و مهم‌ترین قدم تماس با پزشک معالج بیمار است.
ثبت دقیق علائم: زمان دقیق شروع هر علامت، شدت آن و هر تغییری که مشاهده کرده‌اید را یادداشت کنید. این اطلاعات به تیم پزشکی در تشخیص سریع کمک خواهد کرد.
عدم مصرف خودسرانه دارو: از دادن هرگونه داروی مسکن جدید یا تغییر در دوز داروهای فعلی بدون مشورت با پزشک خودداری کنید زیرا ممکن است برخی داروها علائم را بپوشانند یا وضعیت را بدتر کنند.
آماده‌سازی برای مراجعه اورژانسی: اگر تماس با پزشک ممکن نبود یا علائم به سرعت در حال وخامت بود (مانند کاهش شدید هوشیاری یا تشنج) فوراً با اورژانس تماس بگیرید و بیمار را به نزدیک‌ترین مرکز مجهز درمانی منتقل کنید. در این مواقع، هر دقیقه اهمیت دارد.

مسیر بهبودی پس از جراحی مغز نیاز به دقت و توجه ویژه دارد. واقف بودن به علائم هشداردهنده و اقدام سریع می‌تواند جلوی بسیاری از مشکلات جدی‌تر را بگیرد و بهبود بیمار را تسریع کند. بنابراین آموزش خانواده و کسانی که از بیمار مراقبت می‌کنند و همچنین برقراری ارتباط موثر با تیم درمانی حائز اهمیت بالایی است. همچنین پیگیری دقیق جلسات توانبخشی و فیزیوتراپی که توسط تیم درمانی تجویز شده‌اند نقش مهمی در بازیابی عملکردهای از دست رفته و ارتقاء کیفیت زندگی بیمار ایفا می‌کند.به یاد داشته باشید بهبودی یک فرآیند تدریجی است صبوری و حمایت روانی مستمر به اندازه پیگیری علائم فیزیکی در این مسیر اهمیت دارد. دکتر عادل کیومرثی بهترین جراح مغز و اعصاب در رشت در زمینه تشخیص و جراحی بیماری‌های مغزی تخصص دارد و با بهره‌گیری از روش‌های علمی و به‌روز جراحی‌های مغز را با دقت و رعایت اصول ایمنی انجام می‌دهد؛ برای دریافت مشاوره یا تعیین وقت می‌توانید با شماره 09023224747 تماس بگیرید یا از طریق دکمه دریافت نوبت اقدام کنید.

منابع
my.clevelandclinic
hopkinsmedicine