آیا درد بعد از جراحی دیسک کمر طبیعی است یا می ‌تواند نشانه خطر باشد؟

جراحی دیسک کمر با هدف برداشتن فشار از روی اعصاب انجام می‌شود اما به خودی خود یک مداخله تهاجمی در بدن محسوب می‌شود که نیاز به ترمیم و بازسازی دارد. به همین دلیل بروز درد پس از جراحی کاملاً طبیعی است و به خاطر تغییرات ایجاد شده در بافت‌ها و واکنش بدن معمولاً در روزها و هفته‌های ابتدایی احساس می‌شود. در این دوران علاوه بر هوشیار بودن نسبت به روند بهبود باید بدانیم علت این دردها صرفاً آسیب نیست بلکه ناشی از واکنش‌های طبیعی بدن به جراحی است. چندین عامل که باعث ایجاد درد موقت می‌شوند:
التهاب و واکنش طبیعی بدن: هر گونه جراحی باعث ایجاد پاسخ التهابی در بافت‌های اطراف می‌شود. این التهاب هرچند ضروری برای ترمیم، می‌تواند باعث تورم و تحریک نواحی حساس شود.
آسیب‌های بافتی حین عمل: در حین دسترسی به دیسک، عضلات، رباط‌ها و بافت‌های نرم اطراف ستون فقرات دستکاری می‌شوند. ترمیم این بافت‌های آسیب‌دیده مستلزم مدتی درد و سفتی است.
تحریک ریشه‌های عصبی (بهبود عصبی): در بسیاری از موارد ریشه عصبی که مدت‌ها تحت فشار بوده پس از برداشتن فشار، به تدریج شروع به ترمیم و بازیابی عملکرد می‌کند. این فرآیند بازیابی می‌تواند با احساسات حسی غیرعادی یا درد موقت همراه باشد (شبیه به حس "سوزن سوزن شدن" یا تیر کشیدن).
ضعف عضلانی موقت: به دلیل کم‌تحرکی قبل از عمل و همچنین روند جراحی عضلات نگهدارنده ستون فقرات دچار ضعف موقت می‌شوند. این ضعف می‌تواند منجر به خستگی زودرس و درد در حین فعالیت‌های روزمره شود.

از این رو توجه به علائم بدن و مدیریت صحیح درد پس از جراحی بخش مهمی از فرآیند درمان است که دکتر عادل کیومرثی بهترین فوق تخصص ستون فقرات در رشت با تمرکز بر جراحی‌های دیسک کمر و کنترل اصولی دردهای پس از عمل بیماران را از مرحله تشخیص تا درمان و مراقبت‌های بعد از جراحی به‌صورت مستمر همراهی می‌کنند.

درد پس از جراحی در دوره نقاهت اولیه اغلب قابل مدیریت و با روند کاهشی مشخص است. شناخت الگوی این دردها به بیماران کمک می‌کند تا اضطراب کمتری داشته باشند:

نوع درد

بیشتر به صورت درد مبهم، احساس کوفتگی یا گرفتگی در ناحیه کمر بروز می‌کند و گاهی ممکن است در پاها هم احساس شود. درد پا معمولاً اگر وجود داشته باشد خفیف است و به مرور رو به بهبود می‌رود.

شدت و زمان‌بندی

درد معمولاً در روزهای اول پس از عمل شدیدتر است و با مصرف مسکن‌های تجویز شده کنترل می‌شود. با گذشت هفته‌ها شدت آن به تدریج کاهش یافته و فاصله بین دوره‌های درد بیشتر می‌شود.

عوامل تشدید کننده

درد طبیعی معمولاً با فعالیت‌های خاص (نشستن طولانی، خم شدن نامناسب) تشدید شده و با استراحت کافی بهبود می‌یابد.

مدت زمان طبیعی بهبودی

انتظار می‌رود دردهای حاد مربوط به جراحی در عرض ۴ تا ۶ هفته اولیه کاهش قابل توجهی داشته باشند.
بهبود کامل و برگشت به سطح فعالیت عادی ممکن است ۳ تا ۶ ماه زمان ببرد اما در طول این مدت روند کلی باید رو به بهبودی باشد.

تشخیص تفاوت بین دردهای طبیعی دوران نقاهت و دردهایی که می‌توانند نشانه‌ی یک مشکل جدی باشند بسیار مهم است. نشانه‌های زیر می‌تواند هشداری باشد که نیازمند مراجعه فوری به جراح یا تیم پزشکی است:

افزایش ناگهانی و شدید درد
اگر دردی که رو به کاهش بود ناگهان به سطح قبل از عمل بازگشت یا حتی شدیدتر شد بدون اینکه بیمار فعالیت سنگینی انجام داده باشد باید مورد بررسی قرار گیرد. این می‌تواند نشان‌دهنده عود فتق (هرچند نادر است) یا ناپایداری باشد.

درد همراه با علائم عصبی جدید
درد شدید یا تیر کشنده که همراه با بی‌حسی جدید، ضعف پیشرونده در اندام تحتانی (احساس سنگینی یا افتادگی پا) باشدمی‌تواند نشان‌دهنده آسیب مجدد به ریشه عصبی باشد.

سندرم دم اسب (Cauda Equina Syndrome)
این یک وضعیت اورژانسی پزشکی است. بی‌اختیاری ناگهانی در کنترل ادرار یا مدفوع (تغییر در توانایی دفع) یا بی‌حسی در اطراف مقعد و اندام تناسلی نشانه‌های این سندرم هستند و نیاز به مداخله فوری دارند.

علائم عفونت
تب بالا (بالاتر از ۳۸.۵ درجه سانتی‌گراد)، قرمزی، تورم یا ترشحات چرکی از محل زخم جراحی یا گرمای بیش از حد در اطراف برش، می‌تواند علامت عفونت باشد.

درد ثابت و غیرقابل کنترل
دردی که علی‌رغم مصرف منظم مسکن‌های تجویز شده به صورت مداوم شدید باقی بماند و هیچ کاهشی در طول زمان نشان ندهد.

مراجعه در فاز حاد (هفته اول): اگر درد به حدی شدید است که با مسکن‌های قوی کنترل نمی‌شود یا علائم عفونت (تب، ترشح) مشاهده شد فوراً با تیم جراحی تماس بگیرید.
مراجعه در فاز میانی (هفته دوم تا ششم): اگر پس از کاهش اولیه درد شاهد عود مجدد آن هستید یا درد سیاتیک شما بهبود نیافته است باید با پزشک خود مشورت کنید.
مراجعه در فاز تأخیری (بعد از ۶ هفته): اگر پس از گذشت یک ماه و نیم هنوز دردهای شما طبق انتظار بهبود نیافته و روال منظمی از کاهش درد را طی نکرده‌اید زمان مراجعه حضوری برای ارزیابی مجدد فرا رسیده است.

نکته مهم: پیشرفت بهبودی در هر فرد منحصر به فرد است و باید بر اساس برنامه درمانی شخصی‌سازی شده شما سنجیده شود.

راهکارهای مختلفی وجود دارد که با رعایت آن‌ها می‌توانید نقاهت راحت‌تر و کم‌دردتری داشته باشید و سریع‌تر به زندگی روزمره خود بازگردید:
دارو درمانی: پیروی دقیق از دستورالعمل‌های پزشک در مورد مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) و در صورت لزوم مسکن‌های قوی‌تر برای کنترل دردهای اولیه.
استراحت اصولی و اصلاح فعالیت: پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین، چرخاندن ناگهانی تنه و خم شدن تا زمانی که پزشک اجازه دهد. استراحت مطلق توصیه نمی‌شود؛ حرکت‌های سبک در حد توانایی بیمار باید شروع شود.
فیزیوتراپی و توانبخشی: این بخش حیاتی‌ترین رکن بازیابی است. فیزیوتراپیست با تمرینات تخصصی، به تقویت عضلات مرکزی بدن (Core Muscles)، افزایش انعطاف‌پذیری و بهبود فرم بدنی شما کمک می‌کند و از فشار مجدد بر ستون فقرات می‌کاهد.
اصلاح سبک زندگی: استفاده از یخ یا گرما (بر اساس توصیه پزشک)، حفظ وزن مناسب و استفاده از تشک و بالش طبی مناسب می‌تواند به کاهش فشار بر ستون فقرات کمک کند.

درد بعد از جراحی دیسک کمر جزو فرایند طبیعی بهبودی و ترمیم بدن است. این دردها معمولاً با گذشت زمان و رعایت توصیه‌های پزشکی کاهش پیدا می‌کنند و جای نگرانی ندارند اما آگاهی و توجه به علائمی که نشانه مشکل جدی هستند (مثل درد شدید ناگهانی، ضعف جدید در پاها، علائم عفونت یا بی‌اختیاری) بسیار مهم است و در چنین مواقعی باید سریعاً با پزشک خود مشورت نمایید. به یاد داشته باشید نحوه بهبود هر فرد متفاوت است و مهم‌ترین نکته توجه به توصیه‌های پزشک و گزارش هر علامت غیرمعمول در طول نقاهت می‌باشد.
دکتر عادل کیومرثی بهترین جراح مغز و اعصاب در رشت با تمرکز بر جراحی دیسک کمر و بهره‌گیری از روش‌های اصولی و به‌روز به کاهش فشار روی عصب، کنترل دردهای پس از جراحی و بهبود روند حرکتی بیماران کمک می‌کنند. برای دریافت مشاوره و تعیین نوبت می‌توانید از دکمه دریافت نوبت استفاده کنید یا با شماره 09023224747 تماس بگیرید.

منابع
hopkinsmedicine
nhs