بیرون‌زدگی دیسک کمر با پارگی دیسک چه تفاوتی دارد؟

فرق بیرون‌زدگی دیسک با پارگی دیسک کمر چیست؟

تیم تولید محتوای ایران نوبت 1405/04/18

بیرون‌زدگی دیسک کمر با پارگی دیسک چه تفاوتی دارد؟ در این مقاله با فرق این دو عارضه، شدت درد، علائم هشداردهنده و بهترین راه‌های تشخیص و درمان آشنا می‌شوید.

تفاوت بیرون‌زدگی دیسک کمر با پارگی

تفاوت بیرون‌زدگی دیسک کمر با پارگی
بیرون‌زدگی دیسک کمر و پارگی دیسک یکسان نیستند، اما به هم نزدیک‌اند و خیلی وقت‌ها با هم اشتباه گرفته می‌شوند.
بیرون‌زدگی دیسک کمر یعنی دیسک از حالت طبیعی خودش بیرون می‌زند، اما لایه بیرونی آن هنوز کاملا پاره نشده است؛ در این حالت دیسک بیشتر حالت برآمده دارد.
پارگی دیسک یعنی لایه بیرونی دیسک آسیب دیده یا ترک خورده و بخشی از ماده داخلی دیسک به بیرون راه پیدا کرده است؛ به همین دلیل معمولا شدیدتر از بیرون‌زدگی ساده محسوب می‌شود.

تفاوت اصلی این دو در شدت آسیب است

در بیرون‌زدگی دیسک، شکل دیسک تغییر می‌کند اما ساختار بیرونی آن تا حد زیادی حفظ می‌شود.
در پارگی دیسک، دیواره خارجی دیسک دچار پارگی می‌شود و ماده ژله‌ای داخل دیسک ممکن است خارج شود و روی عصب فشار بیشتری وارد کند.

از نظر علائم هم معمولا این تفاوت دیده می‌شود

بیرون‌زدگی دیسک ممکن است فقط کمردرد، خشکی، یا درد خفیف تا متوسط ایجاد کند.
پارگی دیسک بیشتر با درد شدیدتر، تیر کشیدن درد به پا، گزگز، بی‌حسی یا حتی ضعف عضلانی همراه است.

از نظر خطر و درمان

بیرون‌زدگی دیسک در بسیاری از موارد با استراحت نسبی، دارو، فیزیوتراپی و اصلاح سبک زندگی کنترل می‌شود.
پارگی دیسک هم همیشه جراحی نمی‌خواهد، اما اگر فشار روی عصب زیاد باشد یا ضعف و بی‌حسی شدید ایجاد کند، نیاز به بررسی جدی‌تر و گاهی جراحی دارد.

لازم به ذکر است اگر به دنبال یک پزشک باتجربه برای درمان دیسک با لیزر در رشت هستید می‌توانید به دکتر عادل کیومرثی مراجعه کنید

نحوه ایجاد آسیب دیسک

نحوه ایجاد آسیب دیسک

کمر معمولا زمانی دچار بیرون‌زدگی یا پارگی می‌شود که به‌مرور ضعیف شده باشد یا ناگهان تحت فشار زیادی قرار بگیرد.
دیسک بین مهره‌ها مثل یک بالشتک عمل می‌کند؛ بخش بیرونی آن سفت‌تر است و داخلش ماده‌ای ژله‌ای دارد.
با افزایش سن، کم‌آبی دیسک، نشستن طولانی، بلند کردن نادرست اجسام سنگین، اضافه‌وزن و حرکات تکراری، لایه بیرونی دیسک ضعیف می‌شود.
وقتی این فشارها ادامه پیدا کند، دیسک ابتدا از جای طبیعی خود کمی برآمده می‌شود؛ به این حالت بیرون‌زدگی دیسک می‌گویند.
اگر فشار بیشتر شود یا دیواره دیسک ترک بخورد، ماده داخلی دیسک به بیرون راه پیدا می‌کند؛ این حالت همان پارگی یا فتق دیسک است.
به زبان ساده:
بیرون‌زدگی معمولا مرحله خفیف‌تر و اولیه‌تر است
پارگی زمانی رخ می‌دهد که آسیب شدیدتر شده و لایه بیرونی دیسک دیگر مقاومت کافی ندارد

علائم هشدار دهنده و زمان مراجعه به پزشک

بعضی علائم نیاز به مراجعه فوری دارند، چون ممکن است نشان‌دهنده فشار شدید روی اعصاب باشند:
بی‌اختیاری ادرار یا مدفوع
بی‌حسی در ناحیه نشیمنگاه یا اطراف اندام تناسلی
ضعف شدید و ناگهانی در یک یا هر دو پا
درد بسیار شدید و غیرقابل‌تحمل
ناتوانی واضح در راه رفتن یا حفظ تعادل
این علائم می‌توانند نشانه یک مشکل اورژانسی مثل فشار شدید روی اعصاب انتهایی ستون فقرات باشند و نباید نادیده گرفته شوند.

افرادی که بیشتر در معرض خطر هستند

افرادی که بیشتر در معرض خطر هستند

بعضی افراد بیشتر از دیگران در معرض بیرون‌زدگی یا پارگی دیسک کمر هستند مانند:
افراد میانسال و سالمند، چون با بالا رفتن سن دیسک‌ها آب و انعطاف خود را از دست می‌دهند.
کسانی که کار سنگین انجام می‌دهند، مثل بلند کردن مداوم اجسام، هل دادن، کشیدن یا خم و راست شدن‌های پی‌درپی.
افرادی که مدت طولانی می‌نشینند، به‌خصوص کارمندان، راننده‌ها و کسانی که پشت میز یا فرمان ساعت‌ها در وضعیت ثابت هستند.
افراد دارای اضافه‌وزن، چون وزن اضافی فشار بیشتری به مهره‌ها و دیسک‌های کمر وارد می‌کند.
کسانی که عضلات شکم و کمر ضعیفی دارند، چون ستون فقرات حمایت کافی دریافت نمی‌کند.
افرادی که ورزش نمی‌کنند یا سبک زندگی کم‌تحرک دارند.
کسانی که حرکات بدنی نادرست دارند، مثلا جسم سنگین را با کمر و بدون خم کردن زانوها بلند می‌کنند.
افراد سیگاری، چون مصرف دخانیات می‌تواند خون‌رسانی و تغذیه دیسک‌ها را کاهش دهد.
کسانی که سابقه خانوادگی مشکلات دیسک دارند، چون زمینه ژنتیکی هم می‌تواند موثر باشد.
افرادی که قبلا آسیب کمر، ضربه، زمین‌خوردگی یا تصادف داشته‌اند.

روش‌های تشخیص آسیب دیسک

روش‌های تشخیص آسیب دیسک
پزشک برای تشخیص بیرون‌زدگی دیسک و تفاوت آن با پارگی دیسک، فقط به درد بیمار اکتفا نمی‌کند؛ معمولا ترکیبی از شرح حال، معاینه فیزیکی و تصویربرداری را به کار می‌گیرد. چون علائم این دو حالت می‌توانند شبیه هم باشند، تشخیص دقیق معمولا با MRI مشخص‌تر می‌شود.
ابتدا پزشک درباره نوع درد، محل آن، زمان شروع، انتشار درد به پا، بی‌حسی، گزگز، ضعف عضلانی و سابقه بلند کردن جسم سنگین یا ضربه سؤال می‌پرسد.
بعد در معاینه فیزیکی، قدرت عضلات پا، رفلکس‌ها، میزان حس، الگوی راه رفتن و تست‌هایی مثل بالا آوردن پا در حالت خوابیده بررسی می‌شود تا مشخص شود آیا عصب تحت فشار است یا نه.
اگر علائم خفیف باشند، گاهی پزشک ابتدا درمان اولیه را شروع می‌کند، اما اگر درد شدید باشد یا علائم عصبی وجود داشته باشد، تصویربرداری لازم می‌شود.

مهم‌ترین روش تشخیص

MRI دقیق‌ترین روش برای بررسی دیسک کمر است.
در MRI مشخص می‌شود که دیسک فقط برآمده شده یا دیواره آن ترک خورده و ماده داخلی به بیرون نشت کرده است.
به زبان ساده، در بیرون‌زدگی، دیسک بیشتر حالت برجستگی دارد؛ اما در پارگی، بیرون‌زدگی همراه با آسیب لایه خارجی و خروج بخشی از ماده داخلی دیده می‌شود.

روش‌های تکمیلی

CT scan گاهی استفاده می‌شود، به‌ویژه وقتی MRI در دسترس نباشد یا قابل انجام نباشد.
نوار عصب و عضله ممکن است برای بررسی شدت آسیب عصبی درخواست شود، اما خودِ آن به‌تنهایی نوع دیسک را مشخص نمی‌کند.
در بعضی موارد، عکس ساده رادیولوژی هم گرفته می‌شود، ولی این روش خود دیسک را خوب نشان نمی‌دهد و بیشتر برای رد مشکلات دیگر است.
روش‌های تشخیص آسیب دیسک

نتیجه‌گیری

در نهایت بیرون‌زدگی دیسک کمر و پارگی دیسک از نظر شدت آسیب با هم تفاوت دارند. در بیرون‌زدگی، دیسک فقط از حالت طبیعی خود برآمده می‌شود، اما لایه بیرونی آن هنوز کاملا پاره نشده است. در پارگی دیسک، دیواره خارجی آسیب می‌بیند و ماده ژله‌ای داخل دیسک به بیرون نشت می‌کند؛ به همین دلیل فشار بیشتری به عصب‌ها وارد می‌شود. بیرون‌زدگی معمولا خفیف‌تر است و بیشتر با درد موضعی همراه می‌شود، اما پارگی می‌تواند باعث درد شدید، تیر کشیدن به پا، بی‌حسی، گزگز و ضعف عضلانی شود.
از نگاه دکتر عادل کیومرثی ملاک تصمیم‌گیری فقط نتیجه MRI نیست، بلکه نوع علائم، شدت درد، وجود بی‌حسی، ضعف عضلانی و میزان اختلال در عملکرد روزانه بیمار نیز اهمیت زیادی دارد. به همین دلیل، تشخیص به‌موقع و انتخاب درمان مناسب می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از پیشرفت آسیب و بروز عوارض عصبی داشته باشد.
افرادی که با کمردرد مداوم، انتشار درد به پا، گزگز، بی‌حسی یا ضعف عضلانی روبه‌رو هستند، بهتر است بررسی تخصصی را به تعویق نیندازند. چنانچه قصد رزرو نوبت را دارید می‌توانید از طریق دکمه دریافت نوبت یا شماره تماس 09023224747 اقدام نمایید.


منابع
mayoclinic.org
clevelandclinic.org

سوالات متداول

در بسیاری از موارد، به‌ویژه در پارگی‌های دیسک، بدن انسان تلاش می‌کند تا بخش بیرون‌زده را از طریق فرآیندهای التهابی و جذب مجدد آب تجزیه و کوچک کند. این پدیده که به عنوان «جذب خودبه‌خودی دیسک» شناخته می‌شود، ممکن است در صورت عدم وجود فشار شدید روی عصب، طی چند ماه به بهبود نسبی علائم منجر شود.

پیاده‌روی ملایم روی سطوح صاف و بدون شیب به عنوان یک فعالیت ورزشی کم‌فشار توصیه می‌شود؛ زیرا جریان خون را در اطراف مهره‌ها افزایش داده و به تغذیه دیسک‌ها کمک می‌کند. با این حال، پیاده‌روی طولانی‌مدت یا راه رفتن روی سطوح ناهموار که موجب تشدید درد یا انتشار آن به پا شود، به هیچ عنوان توصیه نمی‌گردد.

دیسک کمر به آسیب ساختاری بالشتک‌های بین‌مهره‌ای اشاره دارد، در حالی که سیاتیک یک علامت بالینی است. عصب سیاتیک بزرگ‌ترین عصب بدن است که از کمر شروع شده و به پاها می‌رود؛ تحریک یا تحت فشار قرار گرفتن این عصب ناشی از بیرون‌زدگی یا پارگی دیسک کمر، علائم درد تیرکشنده یا همان درد سیاتیک را ایجاد می‌کند.

لیست نظرات

آرشاویر نیکفر

من مدت ها فکر میکردم دیسک کمر و پارگی دیسک یکی هستن ولی این مقاله خیلی خوب و ساده فرقشون رو روشن کرد و الان بهتر میفهمم باید به چه علائمی دقت کنم

مهزاد فرهمند

توضیحاتش خیلی روان بود و برای کسی مثل من که اطلاعات پزشکی زیادی نداره کاملا قابل فهم شد و فهمیدم بیرون زدگی همیشه به معنی پارگی نیست

سامیار دلفانی

من همیشه از درد کمر میترسیدم ولی با خوندن این مطلب فهمیدم خیلی وقتا با تشخیص درست و به موقع میشه جلوی بدتر شدن مشکل رو گرفت


دکتر عادل کیومرثی جراح مغز و اعصاب در رشت و گیلان