تشنج ساده با صرع چه تفاوتی دارد و چطور تشخیص داده می‌شود؟

تفاوت در «ماهیت»

تفاوت در «علت»

تفاوت در «تکرار»

تفاوت در «درمان»

شرح‌حال دقیق؛ مهم‌ترین مرحله

بررسی علت‌های موقتی و قابل برگشت

نوار مغز (EEG)

MRI یا CT مغز

معاینه عصبی

تشخیص نهایی: یک تشنج یا صرع؟

هنگام مواجهه با فردی که دچار این عارضه شده حفظ خونسردی و انجام اقدامات درست می‌تواند از آسیب‌های جدی جلوگیری کند. در اینجا پروتکل استاندارد کمک‌های اولیه را به زبان ساده و کاربردی شرح می‌دهیم:

هنگام تشنج چه کار کنیم؟ (نجات‌بخش)
خونسرد باشید و زمان بگیرید: زمان شروع تشنج را یادداشت کنید. تشنجی که بیش از ۵ دقیقه طول بکشد، وضعیت اورژانسی است.
ایمن‌سازی محیط: اشیاء تیز، سخت یا خطرناک را از اطراف فرد دور کنید.
محافظت از سر: یک بالش، ژاکت یا وسیله نرم زیر سر فرد قرار دهید تا در اثر حرکات غیرارادی به زمین برخورد نکند.
عینک و اشیاء آزاردهنده: اگر عینک دارد، آن را بردارید. شال‌گردن یا لباس‌های تنگ دور گردن را کمی آزاد کنید.
فرد را به پهلو بچرخانید: وقتی حرکات تشنجی (لرزش یا سفتی) فروکش کرد یا اگر فرد شروع به استفراغ کرد، او را به آرامی به پهلو بخوابانید (وضعیت ریکاوری) تا راه هوایی‌اش باز بماند و مایعات وارد ریه‌اش نشود.
کنار او بمانید: تا زمانی که فرد کاملاً به هوش بیاید و سطح هوشیاری‌اش عادی شود، او را تنها نگذارید.

چه کارهایی را «هرگز» نباید انجام دهیم؟ (اشتباهات مرگبار))
اجسام را در دهان نگذارید: هرگز قاشق، انگشت یا پارچه در دهان فرد نگذارید. خطر شکستن دندان‌ها و آسیب به فک وجود دارد و فرد هم زبانش را قطع نمی‌کند (ممکن است فقط گاز بگیرد).
مانع حرکات نشوید: سعی نکنید بدن فرد را محکم بگیرید یا حرکات لرزشی او را متوقف کنید؛ این کار باعث شکستگی استخوان یا آسیب به عضلات می‌شود.
تلاش برای خوراندن مایعات/دارو: تا زمانی که فرد کاملاً هوشیار نشده، هیچ چیزی (آب، دارو یا غذا) به او ندهید؛ چون ممکن است باعث خفگی شود.
تلاش برای هوشیاری با سیلی یا تکان دادن: این کار هیچ فایده‌ای ندارد و فقط به بیمار آسیب می‌زند.

چه زمانی باید فوراً با ۱۱۵ (اورژانس) تماس بگیریم؟)
در موارد زیر حضور تیم پزشکی ضروری است:
تشنج طولانی: اگر حمله بیش از ۵ دقیقه طول بکشد.
تشنج‌های متوالی: اگر فرد بعد از توقفِ اولین تشنج، بدون اینکه به هوشیاری کامل برسد، دوباره تشنج کند.
آسیب‌دیدگی: اگر حین تشنج به سر یا بدن فرد ضربه شدیدی وارد شده باشد.
تنگی نفس: اگر بعد از توقف تشنج، فرد در تنفس مشکل جدی داشته باشد.
شرایط خاص: اگر فرد باردار است، بیماری دیابت دارد، یا اولین بار است که تشنج می‌کند.
تشنج در آب: اگر تشنج در استخر رخ داده باشد (حتی اگر کوتاه باشد).

زندگی با صرع به معنای محدود شدن نیست، بلکه به معنای مدیریت هوشمندانه شرایط برای داشتن یک زندگی باکیفیت و ایمن است. مهم ترین نکات برای زندگی ایمن با صرع عبارت است از:
کنترل محرک‌ها (پیشگیری)
نظم دارویی: داروها را دقیقاً سر وقت بخورید (حتی یک دوز را فراموش نکنید).
خواب کافی: کم‌خوابی از اصلی‌ترین محرک‌های تشنج است.
کاهش استرس: استرس شدید را با ورزش ملایم و استراحت مدیریت کنید.

ایمنی در خانه
حمام ایمن: به جای وان دوش بگیرید، درِ حمام را قفل نکنید و آب را خیلی داغ نکنید.
دکوراسیون: لبه‌های تیز مبل و میزها را با ضربه‌گیر بپوشانید.
آشپزخانه: موقع کار با چاقو یا اجاق گاز بیشتر احتیاط کنید.

کار و رانندگی
رانندگی: فقط در صورت تأیید پزشک و پس از طی شدن دوره مشخص بدون تشنج (معمولاً ۶ ماه تا ۱ سال).
محیط کار: حداقل یک همکار نزدیک را از وضعیت خود مطلع کنید تا در صورت بروز حمله، اقدامات اولیه را بلد باشد.

ورزش و فعالیت
ورزش‌های مجاز: ورزش‌های گروهی (فوتبال، والیبال) عالی هستند.
ورزش‌های ممنوع: شنای انفرادی، صخره‌نوردی و کار در ارتفاع ممنوع است.

بارداری و صرع
خانم‌های مبتلا به صرع می‌توانند باردار شوند، اما باید قبل از اقدام با پزشک خود جهت تنظیم دارو مشورت کنند.

یک توصیه طلایی: همیشه یک کارت شناسایی پزشکی یا دستبند به همراه داشته باشید که نشان دهد مبتلا به صرع هستید.