اگر عصب دست قطع شود چه اتفاقی می ‌افتد و چگونه درمان می‌ شود؟

آسیب یا پارگی رشته‌های عصبی دست از جدی‌ترین مشکلات حرکتی و حسی است که می‌تواند توانایی انجام حرکات ظریف، قدرت گرفتن اشیا و حتی درک دما و درد را مختل کند. این رشته‌ها همانند کابل‌های ارتباطی میان مغز و اندام‌ها عمل می‌کنند و هرگونه قطع یا اختلال در مسیر آن‌ها باعث توقف انتقال پیام‌های عصبی می‌شود. نتیجه آن می‌تواند بی‌حسی، ضعف، از بین رفتن حرکات ارادی، دردهای تیرکشنده یا حتی فلج بخشی از دست باشد.
در دست سه عصب اصلی وجود دارد که هرکدام وظیفه خاصی بر عهده دارند:
مدیان: مسئول حرکات و حس در ناحیه کف دست، انگشت شست، اشاره و میانی است که آسیب به آن معمولاً باعث دشواری در گرفتن اشیا و بی‌حسی نوک انگشتان می‌شود.
اولنار: کنترل حرکات انگشت کوچک و حلقه را بر عهده دارد و در خم‌کردن انگشتان نقش دارد و آسیب به آن اغلب منجر به حالت معروف به «دست پنجه‌ای» می‌شود.
رادیال: حرکات پشت دست، صاف کردن انگشتان و بالا آوردن مچ را کنترل می‌کند. آسیب به آن ممکن است موجب افتادگی مچ یا ناتوانی در باز کردن انگشتان شود.

پزشک برای تشخیص نوع، محل و شدت آسیب از مجموعه‌ای از روش‌های تخصصی استفاده می‌کند تا مشخص شود آیا فیبرها دچار فشردگی، کشیدگی یا پارگی شده‌اند:
معاینه: بررسی دقیق عملکرد حرکتی و حسی، تست رفلکس‌ها، واکنش عضلات و توانایی گرفتن یا باز کردن دست
الکترومیوگرافی (EMG): بررسی سرعت و قدرت انتقال پیام بین عضلات و اعصاب که در تشخیص میزان آسیب و احتمال بهبود بسیار مؤثر است.
MRI یا سونوگرافی: برای مشاهده دقیق مسیر فیبرها، تعیین محل دقیق قطع، التهاب یا فشردگی و ارزیابی وضعیت بافت‌های اطراف
در موارد خاص سی‌تی اسکن یا تست‌های عملکردی دیگر نیز ممکن است برای بررسی صدمات هم‌زمان استخوانی یا عضلانی استفاده شوند.
ترکیب این روش‌ها به پزشک کمک می‌کند تا بهترین برنامه درمانی، شامل جراحی یا توان‌بخشی را برای هر بیمار به‌طور دقیق طراحی کند.

درمان‌های غیرجراحی

جراحی ترمیمی

بهبودی فرایندی طولانی و تدریجی است؛ معمولاً عصب‌ ها حدود ۱ میلیمتر در روز رشد می‌کنند بنابراین بازسازی کامل ممکن است چندین ماه تا بیش از یک سال زمان ببرد. در این مدت فیزیوتراپی و توان‌ بخشی نقش مهمی در بازگرداندن عملکرد طبیعی دارند. اهداف اصلی فیزیوتراپی شامل حفظ قدرت عضلات، پیشگیری از خشکی مفاصل، افزایش هماهنگی حرکتی و بازآموزی مغز برای استفاده مجدد از عضلات است.
برنامه فیزیوتراپی معمولاً شامل موارد زیر است:
تمرینات کششی و تقویتی برای افزایش دامنه حرکتی و جلوگیری از کوتاه شدن عضلات
تحریک الکتریکی برای فعال نگه‌داشتن عضلاتی که پیام عصبی ضعیف‌تری دریافت می‌کنند
ماساژ درمانی برای بهبود خونرسانی و کاهش سفتی بافت‌ها
استفاده از وسایل کمکی مانند آتل ‌های حرکتی جهت اصلاح وضعیت دست
تمرینات ظریف برای بازآموزی حرکات دقیق انگشتان مانند گرفتن خودکار یا سکه
آموزش به بیمار درباره وضعیت صحیح دست در هنگام استراحت و کار روزمره
در این دوره همکاری مداوم بیمار، فیزیوتراپیست و پزشک جراح ضروری است تا عصب در مسیر ترمیم درست هدایت شود و عملکرد حرکتی و حسی به بهترین شکل ممکن بازگردد.

از فشار مستقیم، گرما یا سرمای زیاد روی ناحیه جراحی یا آسیب‌دیده خودداری کنید زیرا ممکن است روند ترمیم را مختل کند.
تمرینات حرکتی و کششی را فقط تحت نظر فیزیوتراپیست یا پزشک انجام دهید تا از آسیب مجدد جلوگیری شود.
از انجام فعالیت‌های سنگین و بلند کردن اجسام تا زمان تأیید پزشک خودداری کنید.
در صورت مشاهده درد، تورم، بی‌حسی جدید یا تغییر رنگ پوست بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.
مصرف داروها و مکمل‌های تجویز شده را طبق دستور پزشک ادامه دهید.
برای جلوگیری از خشکی مفاصل، دست را بدون فشار یا درد به‌طور منظم حرکت دهید.
در هنگام خواب یا استراحت از موقعیت مناسب دست اطمینان حاصل کنید تا فشاری به محل ترمیم‌ شده وارد نشود.