علائم آرتروز ستون فقرات در سنین بالا چیست و چگونه درمان می شود؟

آرتروز در اثر ترکیبی از عوامل ایجاد می‌شود و معمولاً نتیجه فرآیندهای طبیعی فرسایش و تغییرات تدریجی در ساختار استخوان‌ها و مفاصل است. اما برخی عوامل خطر می‌توانند احتمال بروز یا شدت این بیماری را افزایش دهند:
افزایش سن: مهم‌ترین عامل خطر است که با کاهش تدریجی خاصیت ارتجاعی دیسک‌ها و تحلیل غضروف‌ها همراه است.
سابقه خانوادگی: اگر در خانواده فرد سابقه ابتلا به آرتروز یا بیماری‌های مفصلی وجود داشته باشد، احتمال مبتلا شدن نیز بیشتر می‌شود.
وزن بالا و چاقی: باعث وارد شدن فشار مضاعف به مفاصل بین مهره‌ای و تشدید روند فرسایش می‌شود.
وضعیت نادرست بدن: عادات ناصحیح در نشستن، ایستادن یا خوابیدن می‌تواند به مرور زمان باعث آسیب به مهره‌ها و مفاصل شود.
آسیب‌های قبلی: شکستگی‌ها، ضربات شدید یا جراحی‌های قبلی می‌توانند ساختار طبیعی ستون فقرات را تغییر دهند و زمینه‌ساز آرتروز شوند.
فعالیت‌های بدنی سنگین یا تکراری: کارهای فیزیکی با حرکات مکرر، حمل بار یا ورزش‌های سنگین در درازمدت می‌توانند به ساختار مهره‌ها آسیب وارد کنند.
عدم تحرک کافی یا سبک زندگی کم‌تحرک: نداشتن فعالیت بدنی مناسب می‌تواند باعث ضعف عضلات پشتیبان و افزایش بار روی مفاصل شود.
سیگار کشیدن و تغذیه نامناسب: کاهش گردش خون و کمبود مواد مغذی به استخوان‌ها، روند تخریب مفصلی را تسریع می‌کند.

تشخیص بیماری بر اساس ترکیبی از شرح حال بالینی، معاینه فیزیکی و روش‌های تصویربرداری دقیق انجام می‌شود. هدف از این ارزیابی‌ها، تشخیص محل دقیق درگیری، شدت تخریب مفاصل و بررسی تأثیر آن بر عملکرد اعصاب نخاعی است. گاهی اوقات تشخیص ممکن است نیازمند همکاری بین چند متخصص مانند ارتوپد، نورولوژیست و روماتولوژیست باشد.
تصویربرداری با اشعه ایکس (X-ray): این روش پایه‌ای‌ترین ابزار تشخیصی است و برای مشاهده کاهش فاصله بین مهره‌ها، وجود زوائد استخوانی (استئوفیت‌ها)، تغییر شکل مهره‌ها و نشانه‌های فرسایش مفصلی به‌کار می‌رود.
MRI یا سی‌تی اسکن: برای بررسی دقیق‌تر ساختار بافت‌های نرم مانند دیسک‌ها، رباط‌ها و اعصاب نخاعی استفاده می‌شود. MRI می‌تواند به‌ویژه در تشخیص فشردگی ریشه‌های عصبی و التهاب مفاصل فاست کمک‌کننده باشد.
آزمایش‌های عملکردی: این آزمایش‌ها شامل بررسی دامنه حرکتی ستون فقرات، قدرت عضلات اطراف مهره‌ها، تست‌های عصبی برای تشخیص ضعف یا بی‌حسی اندام‌ها و آزمایش واکنش‌های رفلکسی است.
تست‌های الکترودیاگنوستیک (مانند نوار عصب و عضله) در مواردی که علائم عصبی شدید وجود دارد، این آزمایش‌ها برای تعیین میزان آسیب به اعصاب مفید هستند.
آزمایش خون: هرچند در تشخیص مستقیم آرتروز کاربرد ندارد، اما می‌تواند به رد سایر بیماری‌های التهابی مفصل مانند آرتریت روماتوئید کمک کند.

درمان‌های غیر جراحی

درمان‌های جراحی

پیشگیری به‌ویژه در سنین بالا، نیازمند رعایت سبک زندگی سالم و پایبندی به یک‌سری اصول است. این توصیه‌ها می‌توانند از بروز یا پیشرفت علائم جلوگیری کرده و کیفیت زندگی را حفظ کنند:
فعالیت بدنی منظم: انجام ورزش‌های سبک مانند پیاده‌روی، شنا یا حرکات کششی منظم باعث تقویت عضلات پشتیبان و حفظ انعطاف‌پذیری آن می‌شود. ورزش منظم از مهم‌ترین عوامل پیشگیری محسوب می‌شود.
حفظ وزن مناسب: اضافه‌وزن به‌ویژه در ناحیه شکم می‌تواند فشار مضاعفی به مهره‌های کمری وارد کند و روند فرسایش مفاصل را تسریع نماید.
اصلاح وضعیت نشستن و ایستادن: استفاده از صندلی‌های ارگونومیک، پرهیز از قوز کردن هنگام نشستن، و ایستادن با حالت صاف از اهمیت زیادی برخوردار است.
تغذیه سالم و سرشار از مواد مغذی: رژیمی غنی از کلسیم، ویتامین D، و آنتی‌اکسیدان‌ها می‌تواند به سلامت استخوان‌ها و غضروف‌ها کمک کند. مصرف مواد غذایی ضد التهاب نیز در کنترل علائم آرتروز مفید است.
پرهیز از حرکات تکراری و حمل بار سنگین: به‌ویژه در افراد مسن، باید از انجام فعالیت‌هایی که فشار مستقیم و مزمن به ستون فقرات وارد می‌کنند اجتناب کرد.
ترک عادت‌های آسیب‌زا: مانند سیگار کشیدن که می‌تواند جریان خون به بافت‌های مفصلی را کاهش داده و روند ترمیم را کند کند.
معاینه منظم پزشکی: بررسی‌های دوره‌ای توسط پزشک می‌تواند به شناسایی زودهنگام مشکلات و آغاز درمان‌های پیشگیرانه کمک کند.

رعایت این توصیه‌ها نه‌تنها در پیشگیری از آرتروز بلکه در بهبود کلی سلامت عضلانی-اسکلتی نیز نقش مهمی دارد، به‌ویژه در دوران سالمندی که بدن نیاز به مراقبت بیشتری دارد.